Nieuw Zaailand, Leeuwarden

Dit project omvat de binnenstedelijke herontwikkeling van het Wilhelminaplein in Leeuwarden bestaande uit de volgende onderdelen:

  • Sloop en nieuwbouw parkeergarage. Ondergronds, twee lagen met plaats voor 700 auto’s
  • Nieuwbouw drie gebouwblokken met winkels en woningen (41 appartementen) aan Wilhelminaplein / Ruiterskwartier
  • Nieuwbouw Fries Museum met tevens ruimte voor Centrum voor Film in Friesland.
  • Terreininrichting Wilhelminaplein met bestrating, verlichting, straatmeubilair, beplanting en (nuts)voorzieningen voor weekmarkt, kermis, evenementen.

Het programma van de opdracht Nieuw Zaailand omvat totaal circa 38.500 m² BVO. Dit oppervlak bestaat ongeveer voor 8.100 m² BVO uit een nieuw Fries Museum dat deels gebouwd is op een nieuwe, verbrede, ondergrondse parkeergarage, aangelegd volgens polderprincipe, van twee lagen circa 21.000 m² BVO die ruimte zal bieden aan ca. 700 parkeerplaatsen.

Het nieuwe woon- en winkelcomplex van circa 9.400 m² BVO, waarvan 5.500 m² BVO voor 41 appartementen boven de winkel- en horeca-units is ook op deze nieuwe parkeergarage geplaatst.

De verschillende bouwdelen zijn als volgt opgeleverd:

  • de nieuwe, verbrede ondergrondse parkeergarage van twee lagen moet compleet worden opgeleverd, inclusief installaties:
  • het gebouw voor het nieuwe Fries Museum moet compleet worden opgeleverd, exclusief installaties:
  • het woon- en winkelcomplex moet voor wat betreft de winkels casco worden opgeleverd, incl. puien en basisinstallaties. Voor wat betreft de woningen geldt dat het werk zal moeten worden afgebouwd incl. installaties en standaard inbouwpakket.

Bouwmethodiek

Het project bestaat uit drie bouwdelen: de tweelaagse ondergrondse parkeergarage met daarboven het Wilhelminaplein, de commerciële blokken en het Fries Museum. De parkeergarage is gerealiseerd op de plek van een oude éénlaagse parkeergarage. Deze is geheel gesloopt waarbij tevens asbestsanering heeft plaats gevonden.

Constructie

Parkeergarage is uitgevoerd met insitu betonnen kolommen,
Breedplaatvloeren en betonnen wanden. Er is een complete nieuwe fundering gemaakt. Na de sloop is de parkeergarage circa 1 meter dieper uitgegraven. Hierna zijn er nieuwe prefab heipalen geslagen.
Hierop zijn poeren gestort en daarop is de constructie vervolgens weer aangebracht. Ook maken de bestaande diepwanden deel uit van de funderingsconstructie.

De constructie van het Fries Museum bestaat uit beton en staal. De dakconstructie bestaat hierbij uit staal evenals de grote kolommen welke zich voor het museum bevinden. Deze kolommen zijn bekleed met hout panelen.

De commerciële blokken zijn opgetrokken in een betonconstructie van insitu wanden gecombineerd met breedplaatvloeren. 

Commerciële blokken

Voor de gevels van de commerciële blokken zijn maar liefst 7 verschillende steensoorten gebruikt. Dit in combinatie met een variatie aan metseltechniek, zink werk, gevelstuc en rabatdelen resulteert in een sfeervol en dynamisch gevelbeeld. In de commerciële ruimten, op de begane grond is een flexibele maatvoering toegepast.

Fries Museum

De gevel van het museum is uitgevoerd in donkergrijze natuursteen. Kenmerkend is ook de grote glazen oppervlaktes in de gevel uitgevoerd in gelaserlaste profielen. Verder valt de dakconstructie welke als een luifel flink uitkraagt aan alle zijden van het museum op. De luifel is afgewerkt met houten lambripanels.

In het gebouw valt de grote hoeveelheid daglicht op. Dit wordt bewerkstelligt door enerzijds de grote glasoppervlaktes in de gevel en anderzijds door de lichtkappen in het dak. Door de open lay-out met brede en flauwe trappen is het gebouw optimaal toegankelijk. Ook in het interieur is de toepassing van natuursteen, hout en beton ‘in keeping’ met het exterieur.
Het complete installatiepakket van het Fries Museum is als D&B opdracht aan BAM Techniek Noordoost uitbesteed.

Wilhelminaplein

Het plein is voorzien van alle mogelijk denkbare aansluitingen en verankeringen welke nodig zijn voor bijvoorbeeld de weekmarkt, kermis en overige evenementen. Op het plein zijn een zestal bomen ‘geplant’. Voor deze bomen zijn speciale voorzieningen getroffen middels zogenaamde aquabloks, een soort boombakken.

Omdat het plein boven op het bouwkundig dek van de parkeergarage is gerealiseerd is voor de optimale verdeling van het gewicht van het plein een soort gewelfsysteem toegepast. Dit werkt gewicht besparend.

Duurzaam

Het Fries Museum is uitgevoerd met een WKO installatie.

EPC normen

  • Fries Museum
  • Commerciële blokken: winkels, woningen

Binnenstedelijk en complexe logistiek

Specifiek kenmerk van de opdracht is de technische verbondenheid van de drie bouwdelen en daarmee samenhangende, onderlinge afhankelijkheid. Om het werk te kunnen bouwen moest de bestaande garage onder het Wilhelminaplein voor het grootste deel gesloopt worden.
Het is bovendien gelegen in een dicht bebouwd, binnenstedelijk gebied, waar ten tijde van de bouw ook een aanpassing, vernieuwing en uitbreiding van het bestaande, aanpalende Winkelcentrum Zaailand plaatsvond. Het aantal bevoorradingsroutes is daardoor kleiner dan gebruikelijk en lastiger te benutten dan normaal gesproken al het geval is vanwege de nauwe doorgangen, gebruikelijke verkeersdrukte en binnenstedelijke activiteit. De logistiek bij de uitvoering van de opdracht was te typeren als complex.

Asbestverwijdering parkeergarage

In de parkeergarage Zaailand is na de aanbesteding een grote hoeveelheid (onvoorziene) asbest aangetroffen. De geplande bouwwerkzaamheden aan de nieuwe garage lagen hierdoor enkele weken stil. Ondanks twee grondige asbestonderzoeken, werd het materiaal tijdens de sloop in grote mate aangetroffen in de vloeren van de eerste verdieping. De volksgezondheid was geen enkel moment in gevaar. De verwijdering van de asbest is door specialisten verzorgt in opdracht van de BCL.
De parkeerkelder uitgevoerd in onderaanneming door een bouwcombinatie bestaande uit:

  • BAM Civiel Noordoost, Zuidbroek
  • J.W. de Vries, Sneek (onderdeel Friso)
  • Mobilis TBI Infra, Apeldoorn (Onderdeel TBI Groep)

Planning & oplevering:

  • December 2008 het plan wordt aanbesteed.
  • Maart 2009 de bouw van het Nieuw Zaailand wordt gegund  aan de BCL
  • Maart 2011: de parkeergarage wordt in gebruik genomen
  • Oktober 2011; de woningen en winkels worden opgeleverd.
  • Juni 2012: het Fries Museum wordt bouwkundig opgeleverd
  • Augustus 2012: de eerste winkels worden in gebruik genomen.
  • September 2012: de herinrichting van het Wilhelminplein is compleet.

Aanleiding van het plan

Begin deze eeuw: een nieuw millennium met nieuwe vraagstukken voor Leeuwarden. Een daarvan is de bereikbaarheid van de binnenstad. In 2005 wordt het plan gelanceerd om het Wilhelminaplein, ook bekend als het Zaailand aan te pakken. Met het vergroten van de parkeergarage onder dit plein en het aanpassen van de infrastructuur zodat de Leeuwarder binnenstad beter bereikbaar wordt. Tevens wordt het gehele gebied onder de loep genomen.

Er wordt een stedenbouwkundigplan gemaakt voor een Nieuw Zaailand. Een plek in het hart van de stad met een plein voor markt, kermis maar ook festiviteiten, kunst en cultuur. Terrassen en nieuwe winkels geven dit gebied nieuw elan.
Met het legaat van wijlen Abe Bonnema is het Fries Museum een waardevolle aanvulling op het plein in het hart van de binnenstad. Winkels met woningen aan het Ruiterskwartier completeren het plan.

In 2006 werd na een ongeldig verklaart referendum het plan door de gemeente goedgekeurd en de financiering kwam rond.

Op 29 september 2012 is het plein na een bouwperiode van drie en een half jaar met een groot feest weer teruggegeven aan de Liwarders.