De draai naar circulair

Als er niets verandert, verbruiken we met alle mensen op de wereld anderhalf tot twee keer de aarde. Maar daar hebben we er maar één van, dus dat is geen optie. Met het programma ‘Nederland circulair in 2050’ wil de overheid naar een volledig circulaire economie. Belangrijke tussenstop is de ambitie van 50% minder gebruik van grondstoffen in 2030. Als grote speler in de bouwwereld heeft BAM een verantwoordelijkheid om met circulair bouwen aan de slag te gaan. Op verschillende werken zijn we daar al goed mee op weg. Maar hoe geef je vorm en inhoud aan een transitie als niemand precies weet hoe de nieuwe situatie eruit moet komen te zien?

Maarten Markus en Tom Blankendaal zijn lid van de Taskforce ‘Circulair Ontwikkelen en Bouwen’ binnen BAM Bouw en Vastgoed Nederland. Zij delen hun kennis en ervaringen om het thema circulariteit binnen de organisatie verder vorm en inhoud geven. ​


Maarten Markus en Tom Blankendaal

Naar een nieuwe economie

De ambitie van de overheid stelt een geheel nieuwe economie in het vooruitzicht. Het systeem moet 180 graden om. Dat geldt ook voor de wijze waarop wij vorm en inhoud geven aan het primaire bouwproces. 

Over het begrip ‘circulair bouwen’ bestaan verschillende ideeën. De één ziet het als bouwen met zo min mogelijk milieuimpact en beslag op schaarse grondstoffen. Voor de ander verdient een gebouw pas het label ‘circulair’ als alle gebruikte materialen na de sloop kunnen worden hergebruikt. Maar de definitie van circulariteit beperkt zich niet tot een van deze twee, en is in feite vele malen ruimer. 

 

“Circulair bouwen is het realiseren van de gebouwde omgeving zonder natuurlijk kapitaal uit te putten en onze leefomgeving te belasten”​

 

Circulariteit heeft zes gezichten

Circulair bouwen draait om zes verschillende aspecten - zie ook de taartdiagram hieronder - waar in projecten integrale keuzes worden gemaakt. Ieder toegepast materiaal in een gebouw heeft meerdere functies. 

We streven naar het invullen van de klantwensen door functioneel, kosteneffectief en tegelijkertijd uiterst duurzaam te bouwen. Het draait om het sluiten van kringlopen voor o.a. energie, water en materialen. Hoe kunnen we energieneutrale gebouwen realiseren en tegelijkertijd de milieuimpact van materiaalverbruik verlagen door inzet van hergebruikte of biobased materialen? Ook de gezondheid van de eindgebruiker is een belangrijk thema. ​

In een circulaire economie passen we andere verdienmodellen toe waarbij betalen voor gebruik centraal staat en de prestatie gegarandeerd wordt door de leverancier van een product of dienst. Dat betekent ook dat we in de bouw veel meer prestatiegericht gaan samenwerken. Van ontwikkelaar tot architect, van bouwer tot leverancier.​

Het uitgangspunt is betaalbaarheid en kwaliteit over de totale levensduur van het gebouw. Ook het ontwerp is slim, demontabel, losmaakbaar en tevens digitaal vastgelegd in een materialenpaspoort. Dit vraagt om een integrale werkwijze, van ontwerp tot uitvoering, beheer en onderhoud.

Van praten naar doen met circulaire proeftuinen

Met de bouw van het gemeentehuis in Brummen, het kantoor voor Royal HaskoningDHV en ABN AMRO’s paviljoen Circl in Amsterdam hebben we mooie ervaringen opgedaan. Elke dag komen er nieuwe inzichten, praktijkverhalen en ontwikkelingen bij. Zo zijn we momenteel bezig met verschillende circulaire projecten zoals de ontwikkeling van het Bajes Kwartier, de verbouwing van BlueCity (voormalig Tropicana zwembad) en het kantoor voor Cure afvalbeheer in Eindhoven. 

In de Week van de Circulaire Economie hebben we ook andere projectvoorbeelden belicht zoals: