Restauratie en reconstructie Geul- en Grendelpoort Vestingstad Valkenburg a/d Geul

In maart 2014 kreeg BAM de opdracht voor de restauratie en reconstructie van de Geul- en Grendelpoort te Valkenburg aan de Geul. De gemeente wil met de herbouw van deze poorten het historisch centrum van Valkenburg aan de Geul, de vestingstad, in oude luister herstellen. Er zijn diverse factoren die deze opdracht bijzonder maken: de specialisatie in mergelbouw, de korte bouwtijd en de samenspraak met de lokale ondernemers om de overlast voor bewoners en gasten zoveel mogelijk te beperken.

 

In 1329 werd de vesting Valkenburg belegerd door hertog Jan III van Brabant en verdedigd door Walram II, de zoon van heer Reinoud van Valkenburg. Walram sneuvelde en na de inname werden het kasteel en de verdedigingswerken afgebroken. Om Valkenburg beter te kunnen beschermen, werd besloten het patroon van de stad te veranderen. De bedding van de Geul werd noordelijker gelegd en er kwam een stadsmuur om het stadje, voorzien van torens en poorten. In de westzijde van deze muur werd een toegangspoort gebouwd, tegenwoordig de Grendelpoort genoemd. De Grendelpoort van Valkenburg stamt uit de beginjaren van de veertiende eeuw en is nog maar deels intact. De Geulpoort daarentegen was tot voorkort helemaal niet meer zichtbaar. Deze middeleeuwse stadspoort werd in 1782 afgebroken. Na opgravingen van de gemeente Valkenburg aan de Geul in 2010 is deze opnieuw in kaart gebracht. Oude afbeeldingen tonen aan dat dit de belangrijkste toegangspoort van Valkenburg was. Bij deze opgraving bleek dat de restanten bijzonder goed bewaard gebleven zijn, ondanks de vele kabels en leidingen in de grond. Ook zijn er aan beide zijden van de doorgang de scharnierstenen gevonden waarin de (houten) poortdelen zaten.  

De mergelblokken van de Grendelpoort zijn schoongemaakt en waar nodig vervangen door nieuwe. Daarnaast heeft deze poort een geheel nieuwe verdieping gekregen, die de Grendelpoort in zijn authentieke staat terugbrengt. De Geulpoort daarentegen is vanaf een nieuw fundament opgebouwd en gereconstrueerd in de oude staat. In beide torens komt een stalen trap die naar de toren leidt. De torenspitsen zijn op de grond geconstrueerd, een tijdelijke toeristische attractie! Het ambachtelijke leiwerk wordt in het zicht op straatniveau uitgevoerd. De torenspitsen zullen met een kraan op de opgemetselde torens wordt geplaatst. Eind 2014 is alles klaar en heeft Valkenburg er weer twee monumentale eye catchers bij.

Impressies: van Hoogevest Architecten